Als je een boek leest, ziet de hoofdpersoon er in jouw hoofd waarschijnlijk totaal anders uit dan bij iemand anders, die hetzelfde boek leest. Dat komt omdat er in ons hoofd van alles gebeurt als we aan het lezen zijn: we zetten onze kennis, interpretaties en levenservaring in om teksten goed te kunnen begrijpen. Maar hoe werkt dit bij kinderen? Denken zij tijdens het lezen ook in beelden? Psycholoog Jan Engelen zocht het uit.

In een experiment van Jan Engelen kregen leerlingen van groep 4 t/m 8 teksten voorgeschoteld met een begeleidende afbeelding. De leerlingen moesten zo snel mogelijk vertellen of de afbeelding die ze voor zich zagen, ook genoemd werd in de zin. De afbeeldingen die overeenkwamen met de tekst werden door alle kinderen sneller herkend dan de afbeeldingen die licht afweken van de tekst.

Uitbeelden van teksten zorgt voor meer begrip

Oudere en jongere leerlingen reageerden even snel op de verschillende typen plaatjes. "Het maken van een mentale simulatie neemt dus al op jonge leeftijd een centrale plaats in bij het begrijpend lezen", zegt Engelen. Je kunt jonge kinderen helpen om teksten beter te begrijpen door ze met speelgoedfiguren te laten uitbeelden wat er in een tekst staat. "Zelfs bij teksten waar leerlingen niet eerder mee geoefend hebben werkt deze methode goed", zegt Engelen.

Hoe zit het met woorden zonder plaatjes?

Als kinderen praten, lijken ze weinig problemen te hebben met het toepassen van voornaamwoorden als ’hij’ en ’hem’. In teksten hebben ze hier soms wel moeite mee. Dat komt omdat dit woorden zijn zonder afbeelding: de betekenis moet uit de context gehaald worden. Engelen ontdekte dat goede lezers de voornaamwoorden al verwachten na het lezen van een eigennaam of zelfstandig naamwoord. Zij leggen het verband van tevoren al, waardoor ze sneller begrijpen wat ze lezen.

Stimuleren van minder goede lezers

Duidelijk mag zijn dat goede lezers sowieso weinig begeleiding nodig hebben. Maar hoe help je kinderen die minder goed zijn in begrijpend lezen? Engelen denkt dat het geven van instructies over voornaamwoorden te moeilijk is voor ze: "Maar misschien lukt het wel als je met speelgoedfiguren werkt, waarbij je kinderen bij ieder voornaamwoord het juiste poppetje laat aanwijzen. Dat zou ik graag verder onderzoeken."

HEB JE HULP NODIG BIJ JE KEUZE? NEEM DAN CONTACT OP MET NIMBLES VIA 020-2217181.

Bron: Jan Engelen, Comprehending Texts and Pictures: Interactions Between Linguistic and Visual Processes in Children and Adults. Promotie Erasmus Universiteit Rotterdam, 2014.

Comment